همدلی وهمزبانی

راهکارهای تقویت و تعمیق همدلی و هم زبانی

همدلی وهمزبانی

راهکارهای تقویت و تعمیق همدلی و هم زبانی

همدلی وهمزبانی
حضرت علی (ع) راه تحقق جامعه همدل را درک متقابل وظایف، خیرخواهی و نصیحت، یاری رسانی نیکو و امر به معروف و نهی از منکر می دانند.مقام معظم رهبری سال ۱۳۹۴ را با عنوان “دولت، ملت، هم دلی و هم زبانی” نامگذاری کردنددر شعار امسال، همدلی نماد هماهنگی های باطنی است و همزبانی نماد هماهنگی های بیرونی است. قلمرو این هم دلی و هم زبانی، همه میدان‌هایی است که پیشرفت کشور و تحقق عدالت و گسترش معنویت، به آن نیاز دارند .اگر چه رابطه و حقوق بین دولتمردان و مردم ، امری دو سویه است، اما به حکم قاعده ی منطقی «الناس علی دین ملوکهم » وظیفه ی دولتمردان در این امر سخت تر از مردم و رسانه ها است.از این حیث، افزودن پسوند «هم زبانی» در عنوان سال،می تواند دلالتی دال بر این بخش از منازعاتی باشد که در سال های اخیر رخ داده است.
پیوندهای روزانه
پیوندها
طبقه بندی موضوعی
آخرین نظرات
سیاست های کلی اقتصاد مقاومتی با حداکثرسازی ظرفیت درون زای اقتصاد ملی و حداقل سازی اسیب پذیری از بحران های محیطی می تواند به الگویی جهانی تبدیل شود.این الگو می تواند حتی به کشورهای درگیر در بحران مالی اقتصادی هم کمک کند و باید به باور و اعتقاد عملی تبدیل شود.
http://p-alb.ir/Portals/11/picture/home2.jpg

خانواده ها نیز در مسیر کمک به تحقق اقتصاد اسلامی با تغییر سبک زندگی خود به سمت الگوی اسلامی می توانند این روش را در خریدهای نوروزی امسال اعمال و تقاضاهای خرید را ساماندهی کنند که جایگاه متغیرهای اقتصاد خرد را در این سیاست ها نشان می دهد. از سوء مدیریت اقتصادی و تخصیص های نابهینه باید فاصله بگیریم و اقتصاد ایران در کنار تعاملات بین المللی به اصلاح ساختاری هم نیاز دارد تا ضریب کارآمدی تخصیص منابع افزایش یابد.اقتصاد مقاومتی مبتنی بر دانش بنیان است ، دانشمندان و اندیشمندان زیادی داریم و می توانیم مانند نانو فناوری و فناوری های برتر در این عرصه هم به پیشرفت برسیم.تولید ملی باید شکوفا و بارور شود و ما را به مرز خوداتکایی برساند ، قابلیت های بخش خصوصی و تعاونی را احیا کنیم و این بخش ها در مسیر توانمندسازی قرار گیرد ، تولید ملی باید ملی پاسخگوی نیازهای کشور باشد و در مجموع این سیاست های کلی ، دور اندیشی مقام معظم رهبری را نشان می دهد.

اقتصاد مقاومتی واژه و مفهومی است که مقام معظم رهبری با طرح آن، بهترین راه حل عبور از شرایط موجود را عملی کردن اقتصاد مقاومتی دانستند.اقتصاد مقاومتی یعنی تشخخیص حوزه های فشار یا در شرایط کنونی تحریم و متعاقبا تلاش برای کنترل و بی اثر کردن و در شرایط آرمانی تبدیل چنین فشارهایی به فرصت، که قطعا باور و مشارکت همگانی و اعمال مدیریت های عقلانی و مدبرانه پیش شرط و الزام چنین موضوعی است.اقتصاد مقاومتی کاهش وابستگی ها و تاکید روی مزیت های تولید داخل و تلاش برای خوداتکایی است.و صد البته منظور از اقتصاد مقاومتی واقعی، یک اقتصاد مقاومتی فعال و پویاست نه یک اقتصاد منفعل و بسته چنانکه مقاومت برای دفع موانع پیشرفت وکوشش  در مسیر حرکت و پیشرفت تعریف می شود.در واقع هدف در اقتصاد مقاومتی آن است که بر فشارها و ضربه های اقتصادی از سوی نیروهای متخاصم که سد راه پیشرفت جامعه است، غلبه کرد

 سازمان های بین المللی و اقتصاددانان تعریف هایی را برای اقتصاد دانش بنیان ارائه کرده اند: طبق تعریف سازمان همکاری اقتصادی و توسعه، اقتصاد دانش بنیان اقتصادی است که بر اساس تولید و توزیع و کاربرد دانش و اطلاعات شکل گرفته و سرمایه گذاری در دانش و صنایع دانش پایه مورد توجه خاص قرار می گیرد. صنایع دانش بنیان صنایعی است که در آن ها سطح بالایی از سرمایه گذاری به ابداع و نوآوری اختصاص می یابد و فن آوری های کسب شده با شدت بالایی مصرف می شوند و نیروی کار از تحصیلات عالی برخوردار است. کمیته اقتصادی مجمع همکاری اقتصادی آسیا ـ اقیانوس آرام، اقتصاد دانش بنیان را اقتصادی می داند که در آن تولید و توزیع و کاربرد دانش عامل و محرک اصلی رشد اقتصادی و تولید ثروت و اشتغال در همه صنایع است. طبق این تعریف، اقتصاد دانش بنیان برای رشد و تولید ثروت تنها به تعدادی از صنایع با فن آوری بالا متکی نیست بلکه در این اقتصاد همه صنایع به فراخور نیاز خود از دانش استفاده می کنند. بعبارت دیگر، در اقتصاد دانش بنیان، تولید و توزیع و کاربرد دانش در همه صنایع عامل محرک رشد اقتصادی و تولید ثروت و اشتغال است.بر اساس مطالعات مجمع همکاری اقتصادی آسیا ـ اقیانوس آرام و طبق شواهد تجربی، موفق ترین کشور ها کشور هایی هستند که اقتصاد آن ها کم ترین فاصله را با ویژگی های اقتصاد دانش بنیان داشته باشد بعلاوه از نظر این کمیته دانشی که بنای اقتصاد دانش بنیان است بسیار فراتر از دانش فنی است و شامل دانش فرهنگی و اجتماعی و مدیریتی نیز می شود. فرایند پیشرفت در اقتصاد دانش بنیان با توجه به نقش وسیع دانش و کاربرد عملی آن «فن آوری» وجود رابطه باز خورد بین دانش و کاربرد آن را ضروری می کند.

شرکت های دانش بنیان در تحقق افتصاد مقاومتی از جمله مسائل و مباحثی است که پس از فرمایش های امام خامنه ای مورد تأیید و توجه اقتصاددانان و محققان و مسئولان جامعه قرار گرفته است.در واقع، جایگاه برجسته شرکت های دانش بنیان در تحولات و تغییرات اقتصادی امری است فراموش شده که بیانات امام خامنه ای جانی دوباره به این شرکت ها داد و موجب اهمیت و توجه به این شرکت ها شد.از نگاه امام خامنه ای،«شرکت های دانش بنیان از بهترین مظاهر و مؤثرترین مؤلفه های اقتصاد مقاومتی هستند که می توانند اقتصاد مقاومتی را پایدارتر کنند.»[1] با توجه به این رویکرد، می توان جایگاه این شرکت ها را در تحقق اقتصاد مقاومتی تحلیل کرد.

رابطه در هم تنیده اقتصاد مقاومتی با اقتصاد مبتنی بر علم و دانش از طریق شرکت های دانش بنیان استحکام خواهد یافت. این شرکت ها هم در تحقق اقتصاد دانش بنیان و هم در مدل اقتصاد مقاومتی کارا نقش و کاربرد دارند. حمایت از شرکت های دانش بنیان موجب تحول در عرصه علم و دانش و کشف یافته ها و نتایج جدید اقتصادی خواهد شد؛ این یافته ها می تواند در اجرای اصول اقتصاد مقاومتی استفاده شود.امروزه، با پیشرفت علوم بشریِ، کاربرد دانش در زندگی انسان در همه ی عرصه های اقتصادی و سیاسی و اجتماعی افزایش یافته و اقتصاد مبتنی بر علم و دانش و شرکت های دانش بنیان در عرصه ی اقتصادی اهمیت بسیار بالایی یافته است. با توجه به سخنان امام خامنه ای که فرمودند:«اکنون، رشد اقتصادی حقیقی در گرد تولید ثروت از طریق دانش و علم است»[2]،بنابراین با سرمایه گذاری و حمایت از شرکت های دانش بنیان می توان به ثروت و منابع مالی دست یافت.اقتصاد در دنیای امروز به سوی دانش جدید و فن آوری روز و تکنولوژی جریان دارد و می باید در جهت تحکیم اقتصاد مبتنی بر علم و دانش تلاش کرد؛ از این رﻩیافت می توان به جایگاه شرکت های دانش بنیان در اولید علم و دانش  پی برد.

امام خامنه ای در این باب می فرمایند:«اگر شرکت های دانش بنیان جدی گرفته شوند و از توسعه ی کمی و کیفی آن ها حمایت شود، به واسطه ی ثروت آفرینی از طریق علم اقتصاد کشود به شکوفایی حقیقی خواهد رسید.»[3] البته برای تحقق این اهداف موانع و ضعف هایی وجود دارد از جمله اینکه می باید تحولات علوم و دانش علاوه بر پیکره ی اقتصادی در همه ی عرصه ی های جامعه اعمال شود و در داخل مسائل و پدیده هایاقتصادی نیز تا حد امکان روند و ارتباط رویدادها و جریان های اقتصادی را علمی کرد.امام خامنه ای نیز در سخنان خود به این مسائل اشاره و خاطرنشان کردند:«سیستم های سنتی و قدیمی اعتبارسنجی از طرف بانک ها و مؤسسات پولی و نبود بیمه های خاص به منظور حمایت از خطر پذیری شرکت های دانش بنیان از جمله ضعف هاست.»[4]

از آن جایی که برای حل هر مسئله ای راهکاری نیز وجود دارد، برای رفع نقاط ضعف این شرکت ها نیز می توان راهکار هایی بیان داشت. امام خامنه ای برای حل این مشکل چنین بیان داشته اند:«دستگاه های دولتی باید با رصد اختراعات و شناسایی نخبگان فکری و حمایت از آن ها زمینه ی ایجاد شرکت های دانش بنیان جدید را به وجود آورند.»[5] همچنین، ایشان اذعان داشتند که می باید مانع سرمایه گذاری برخی کشور های خارجی برای شناسایی و جذب استعداد های داخلی شد.همان طور که امام خامنه ای بیان داشتند :«یکی از مسائلی که در زمینه ی شرکت های دانش بنیان وجود دارد اجرایی نشدن قانون حمایت از این شرکت هاست که آیین نامه ی اجرایی آن باید هرچه زودتر ابلاغ شود.»[6]وضع این قانون می تواند سیاست ها و تصمیم گیری های نهاد های دولتی را برای حمایت از این شرکت ها فراهم سازد. در کنار این مسئله، می توان با تشکیل بانک اطلاعات و تقویت بخش خصوصی جایگاه شرکت های دانش بنیان را در جامعه وسعت داد.

با اشاره به نامگذاری سال های نوآوری و شکوفایی، ‌اصلاح الگوی مصرف،‌همت مضاعف و کار مضاعف، ‌جهاد اقتصادی، حمایت از تولید ملی، کار و سرمایه ایرانی، ‌و خلق حماسه اقتصادی و حماسه سیاسی میتوان اذان کرد هر کدام بخشی از مسیر تحقق اقتصاد مقاومتی است و از قوای سه گانه انتظار می رود این مسیر را به طور کامل هموار کنند و بزرگراه اقتصادی مقاومتی با همه علایم ، روشن و مشخص باشد.

نگاه متعالی در کشور به سمت اقتصاد مقاومتی است و باید مزیت های نسبی ما مورد توجه باشد و به راهبرد ملی تبدیل شود.اقتصاد ایران در پیچ تاریخی قرار دارد و با عبور موفق از ان می تواند به راحتی همه مسیر پیشرفت همراه با عدالت را طی کند و به همین خاطر اقتصاد مقاومتی افق 50 تا 100 سال اینده اقتصادی را هم پیش بینی می کند.باید این الگو را به گفتمان ملی و مطالبات سیاستی در سطح خرد ، میانی و کلان اقتصادی تبدیل کنیم و فرهنگ اقتصادی غالب در جامعه باشد.

رشد بهره وری ملی در مدیریت و تولید ثروت می تواند ما را به اقتصاد پرقدرت و مقاومتی برساند.اقتصاد پرقدرت به معنی توسعه اقتصاد معیشتی در کنار اقتصاد گفتمان انقلابی و مقاومتی است و امیدواریم همه نهادها به این خواسته ملی و آرمانی پاسخ شایسته بدهند و کارنامه با نمره بالا کسب کنند.توسعه اقتصاد درون زا ، پرقدرت و مقاومتی با رویکردها و هویت های درون زا و الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت قابل تحقق است و همچنین از اقتصاد تک محصولی گذر خواهیم کرد.باید همه نهادهای برنامه ریزی و عمومی و حاکمیتی ابتدا بزرگراه اقتصاد مقاومتی را به خوبی و درست ، ترسیم و مشخص کنند و پس از ان نوبت به تعیین علایم و جهت یابی می رسد.یکی از شرایط اقتصاد مقاومتی این است که بودجه با نگاه بی‌نیازی از درآمدهای نفتی تنظیم شود و تکیه آسیب پذیر به خام فروشی نفت از بین برود

باید همه مردم را از هویت واقعی یارانه های غیرهدفمند آگاه کنیم و هنجارهای اقتصادی ناشی از هدفمندی کامل ، توسعه یابد تا با ظرفیت سازی اقتصاد مقاومتی بتوانیم آسیب های آقای اقتصادی را درمان کنیم.اقتصاد پرقدرت به معنی توسعه اقتصاد معیشتی در کنار اقتصاد گفتمان انقلابی و مقاومتی است.اگر این مسیر طی نشود فقط مطالبات اجتماعی ناشی از هدر رفت منابع زیاد می شود و خروجی آن هم اقتصاد لیبرالی خواهد بود.

اصلاح الگوی مصرف منابع نیاز داریم و طرح های توسعه سرمایه گذاری در صنعت نفت و تسریع در افزایش صادرات نفتی نمی تواند ما را به اهداف افق سند چشم انداز بیست ساله برساند. جابجایی دولت ها نیز در این شرایط کمکی به تحقق اقتصاد درون زا ، پرقدرت و مقاومتی نخواهد کرد ، باید روند توسعه اقتصادی به سمت هویت های درون زا و الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت باشد.برای دستیابی به اقتصاد مقاومتی ناگزیر به جدایی از اقتصاد تک محصولی هستیم اما متاسفانه وابستگی شدید به نفت همچنان در لایحه بودجه 93 مشاهده می‌شود و در بخش اقتصاد مقاومتی انتظارها براورده نمی شود.یکی از شرایط اقتصاد مقاومتی این است که بودجه با نگاه بی‌نیازی از درآمدهای نفتی تنظیم شود

 الگوی مصرف کنونی گرچه به عنوان امری بدیهی و مسلم و حتی درونی و برخاسته از باورهای مصرف کننده جلوه می کند، ریشه در کجا دارد؟ و کدامین هدف و یا هدف های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی را دنبال می کند؟ اگر اقتصادها حرکتی درونزا داشته باشند، متناسب با امکانات تولیدی داخلی اعم از امکانات تولید کالا و یا خدمت و در ارتباط با آنچه که مصرف کننده، مصرف آن را خواستار میشود و امکان پرداخت قیمت آن را دارد، الگوی مصرف شکل میگیرد.

در شرایط عادی این امر مسلم است که بدون امکانات تولیدی، مصرف کننده با کالا و خدمت مورد نظر روبه رو نخواهد شد. ولی  مرزهای اقتصادی از حدود 250 سال پیش و مرزهای فرهنگی از حدود یک صد سال پیش، با توجه به عوامل درونی و بیرونی به تدریج از میان برداشته شده اند. در شرایط تولید انبوه صنعتی در تعداد اندکی از کشورها و گسترش شدید امکانات ارتباطی و ترابری در سطح جهان، این واقعیت رخ نموده که الگوی مصرف معینی بدون امکانات تولید درونی می تواند، بر پایه ی امکانات تولید خارجی پدیدار شود. اقتصاد کشورهای جهان سوم و از جمله ایران از مرحله تناسب بین تولید و مصرف تحت تاثیر رشد امکانات تولید در کشورهای صنعتی و البته روند سنتی و نزولی  تولیدات داخلی قرار گرفته و الگوی مصرفی بی ارتباط با تولید داخلی  و در ارتباط مستقیم با تولید خارجی شکل گرفته است. تا پیش از اکتشاف نفت در ایران، اقتصاد ایران تنها صادر کننده کالاهای کشاورزی بود و عمدتاً مصرف کننده کالاهای داخلی خود بود، با توجه به این موضوع امکانات ارزی برای واردات گسترده نیز بدست نمی آورد، ولی با کشف نفت و اهمیت یافتن آن در اقتصاد کشورهای صنعتی، صادرات نفت رفته رفته رشد یافت و درآمدهای ارزی کلانی نصیب کشور کرد، از طرفی انقلاب صنعتی با تولید انبوه شرایطی را پدید آورد که در کشورهای صنعتی به مصرف انبوه انجامید و منجر به ارتقا علمی، فنی و افزایش امکانات رفاهی جوامع مزبور گردید، اینگونه بود که الگوی مصرف کشورهای جهان سوم و البته ایران به سمتی رفت که با خام فروشی به کشورهای صنعتی و استفاده از تولیدات صنعتی آن ها به الگوی مصرف کنونی که میتوان آن را الگوی مصرف برون نگر یا وارداتی تعبیر کرد تبدیل شد، الگویی که در واقع هدف آن تامین بازارهای گسترده تر  و از طرفی تامین مواد اولیه و خام از جمله نفت برای کشورهای صنعتی دانست، این الگوی مصرف برون نگر داری آثار و نتایجی چون: تک محصولی شدن اقتصاد ( خام فروشی )، واردات لجام گسیخته کالاهای مصرفی، وابستگی مصرفی و صنعتی و غیره خواهد بود.

با توجه به آثار مذکور الگوی مصرف کنونی  و با نگاه به اهداف تعیین شده در اقتصاد مقاومتی به یک تضاد بر میخوریم، تضادی که از طرفی به دنبال اقتصادی بومی و مقاوم هستیم و از طرف دیگر با چنین الگوی مصرفی برون نگر روز به روز به سمت اقتصادی وابسته تر و ضعیف تر پیش خواهیم رفت، حال  این پرسش مطرح میشود که چگونه به سمت اقتصادی مقاوم و بومی با اتکا بر تولید داخلی میتوانیم پیش برویم در صورتی که  الگوی مصرفی جامعه ی ما در تضاد با این اهداف است؟ در واقع میتوان گفت الگوی مصرف کنونی عاملی در جهت عکس اهداف تعیین شده در اقتصاد مقاومتی است. ادامه چنین روند مصرفی، کشور را بیش از پیش به سمت مصرف گرایی و خام فروشی سوق خواهد داد، دگرگونی و اصلاح الگوی مصرف کنونی پیش نیازیست در جهت حرکت به سمت اهداف تعیین شده، مدیریت و تغییر مناسب الگوی مصرف میتواند منجر به تقویت بنیان های تولید داخلی و موتور محرکه ای جهت بومی شدن اقتصاد کشور باشد.

اصلاح الگوی مصرف نیازمند توافق ملی، مدیریت منطقی و علمیست با نگاه اقتصادی و البته اسلامی تا در جهت پی ریزی الگویی متناسب با نیازهای عمومی و بومی و فرهنگی کشور به توفیق کشور در عرصه های گوناگون از جمله اقتصاد منجر شود. از این رو بهترین را شیوه اصلاح الگوی مصرف تغییر در نگاه و اعمال فرهنگی و مدیریتی همچون: جلب مشارکت عمومی، ایجاد وفاق ملی در حمایت از مصرف داخلی، تغییر در نظام آموزشی، ارائه الگوی مناسب و ... دانست، تا با اصلاح الگوی مصرف کنونی به سمت اقتصادی بومی و مقاوم پیش رویم.

آیا اقتصاد مقاومتی انفعالی است؟

جمهوری اسلامی از سال‌های آغازین پس از انقلاب اسلامی علی‌رغم همه‌ی مشکلات و کاستی‌ها توانسته است اولاً حرف نو و جدیدی را مبتنی بر اسلام ناب محمدی صلوات‌الله‌علیه‌و‌آله به عرصه‌ی جهانی عرضه کند و حکومتی را بر پایه‌ی آن اداره نماید. ثانیاً توانسته است به پشتوانه‌ی «رهبری دینی» و «مردم انقلابی» در مقابل همه‌ی مشکلات ایستادگی کند و توطئه‌ها را خنثی نماید. ثالثاً در عرصه‌های مختلف علمی و زیربنایی پیشرفت‌هایی جدی داشته باشد. بدیهی است که چنین نظامی موجودیت اندیشه‌های پوشالی غرب و نظام‌های سیاسی بنا شده بر آنها را با تهدید مواجه ‌کرده است، به‌ویژه که نظام‌های مذکور هنوز نتوانسته‌اند پاسخی جامع به همه‌ی نیازهای انسانی بدهند.

اهمیت اقتصاد مقاومتی از آن‌جا ناشی می‌شود که هجمه‌ی دشمنان انقلاب اسلامی برای متوقف کردن روند پیشرفت انقلاب در سال‌های اخیر بیش از هر زمان دیگری بر عرصه‌ی اقتصاد تمرکز یافته است. دشمنان در پی فشار اقتصادی به دنبال این هستند که اولاً روند پیشرفت کشور را متوقف نمایند، ثانیاً از طریق دشوارساختن زندگی اقتصادی برای مردم، اعتماد و دلبستگی ایشان را به نظام کاهش دهند و نظام جمهوری اسلامی را از درون به سمت تضعیف و نهایتاً فروپاشی ببرند.بنابراین تحریم‌های اخیر اگرچه به بهانه‌ی انرژی هسته‌ای افزایش یافته است، اما درحقیقت با هدف مقابله با کلیّت نظام جمهوری اسلامی برنامه‌ریزی شده است. این تحریم‌ها برای کشور ما یک مسأله‌ی کوتاه‌مدت نیست. پس برای مقابله با آنها تدبیری بلندمدت در عرصه‌ی اقتصاد لازم است و این تدبیر، همین اقتصاد مقاومتی است که در سال‌های اخیر مورد تأکید مقام معظم رهبری بوده است.

با این نگاه، اقتصاد مقاومتی یک برخورد انفعالی در برابر تهاجمات دشمن نیست، بلکه یک طراحی فعال برای کاهش آسیب‌پذیری و مقاوم‌سازی اقتصاد کشور در مقابل تهدیدهای خارجی است. در اقتصاد مقاومتی قرار نیست روند پیشرفت کشور متوقف و حتی سرعت آن کاهش یابد، بلکه قرار است برای یک پیشرفت مستمر و باسرعت را به گونه‌ای برنامه‌ریزی کنیم که از آسیب تهدیدات دشمن مصون بمانیم.

نقاط اصلی ضعف اقتصاد کشور چیست؟

برای این‌که بتوانیم در مقابل تهدیدهای دشمن، آسیب‌پذیری کشور را کاهش دهیم، باید دقیقاً نقاط ضعف این عرصه را شناسایی کنیم. در یک نگاه اجمالی مهم‌ترین نقاط ضعف اقتصاد کشور را می‌توان این‌گونه برشمرد:

۱. وابستگی کشور به کالاهای حیاتی و استراتژیک خارجی

اگرچه در سال‌های پس از انقلاب، کشور در بسیاری از نیازهای حیاتی به خودکفایی رسیده است، اما هنوز هم در بخشی از مهم‌ترین نیازهایش به خارج وابسته است. نگاهی به لیست واردات کشور نشان می‌دهد که در عرصه‌ی کالاهای خوراکی مواردی همچون: برنج، دانه‌ی ذرّت دامی، قند و شکر، گوشت، روغن خام سویا در زمره‌ی بیست کالای اول وارداتی هستند. در حوزه‌ی صنعتی نیز شمش فولاد به عنوان یکی از مهم‌ترین اقلام صنعت، اولین کالای وارداتی کشور است. به طور کلی آمار واردات کشور نشان می‌دهد که بیش از ۲۵ درصد واردات کشور در بیست قلم کالا خلاصه می‌شوند که بخش عمده‌ای از آنها به نیازهای مهم و استراتژیک کشور مرتبط هستند.

در عصر جدید، اصلی‌ترین عامل تعیین‌کننده در خلق ارزش اقتصادی، دانش است. دانش دارایی‌ای است که با مصرف بیشتر، رویش بیشتری را در پی دارد. لذا اگر اقتصاد کشوری بر پایه‌ی دانش شکل گیرد (اقتصاد دانش‌بنیان) اولاً امکان رویش مستمر را دارد، ثانیاً پایدار و مستقل خواهد بود.

۲. وابستگی به دانش و فناوری کشورهای غربی

«تولید کارآمد» با «چرخه‌ی نوآوری و پیشرفت در تولید» تفاوت دارد. به این معنی که علاوه بر تولید کالا در داخل، بومی‌شدن توان تولید، همراه با نوآوری مستمر آن اهمیت دارد. علم و فناوری عامل اصلی است که باعث می‌شود بتوانیم محصول را تولید کنیم و به طور مستمر آن را با نیازهای روز پیشرفت دهیم.

علی‌رغم پیشرفت‌های علمی فراوان کشور، هنوز پایه‌ی علمی و تحقیقاتی در بسیاری از تولیدات شکل نگرفته و علاوه بر این در محصولات با فناوری بالا و دانش‌بنیان توان کافی در کشور وجود ندارد. مثلاً صنعت نفت، صنعتی با فناوری بالا است که هنوز در کشور پایه‌های علمی و فناوری آن به طور کامل شکل نگرفته است، در حالی که بیش از صد سال است که نفت ملی شده است.

۳. اتکا و وابسته‌شدن به ساختارهای متمرکز بین‌المللی و جهانی

امروزه دیگر بر کسی پوشیده نیست که ساختارهای جهانی از ابتدا برای تسهیل سلطه‌ی کشورهای قلیل قدرتمند بر مناسبات جهانی و دیگر کشورها طراحی شده‌اند. لذا وابسته کردن کشور به نظام‌های جهانی این فرصت را به کشورهای غربی می‌دهد تا از ظرفیت این نهادها برای فشار بر کشور استفاده نمایند که ملت ایران نمونه‌هایی از برخوردهای تبعیض‌آمیز این نهادها را در مسائل سیاسی از جمله انرژی هسته‌ای، حقوق بشر، مبارزه با تروریسم و ... تجربه کرده است.

در عرصه‌ی اقتصادی نیز نهادهای جهانی و ساختارهای آنها چنین رفتار و کارکردی دارند. وابسته‌شدن تبادلات مالی، کالایی و اطلاعاتی کشور به زیرساخت‌های جهانی این فرصت را برای کشورهای غربی فراهم کرده است تا کشور را با مشکلاتی مواجه نمایند. به عنوان مثال به دلیل اتکا به ارز جهانی و زیرساخت‌های تبادل پول، با تحریم بانک‌های کشور و بستن گلوگاه‌های تبادلات مالی، واردات و صادرات با اتکا به برخی دیگر از سیستم‌های جهانی تبادل کالا به کشور دشوار شده است.

۴. وابسته‌شدن درآمد کشور به صادرات نفت

درآمد حاصل از نفت همچنان بخش مهمی از درآمد کشور را تشکیل می‌دهد. این درآمد اولاً تک محصولی و ناشی از فروش دارایی‌های سرمایه‌ای کشور است و ثانیاً متاثر از رفتار کشورهای متخاصم است که تحریم خرید نفت ایران از سوی اتحادیه اروپا نمونه‌ای از آن به شمار می‌رود. به‌ویژه وقتی این تصمیم با تحریم‌های مالی همراه می‌شود، دریافت درآمد فروش آن مقدار از نفت به دیگر کشورها هم عملاً مشکل می‌شود. لذا وابستگی بودجه‌ی کشور به این مقدار از درآمد نفتی یک نقطه‌ی ضعف مهم است.

۵. فقدان مهندسی در تعاملات اقتصادی

به طور طبیعی منظور از اقتصاد مقاومتی، اقتصادی نیست که با دیگر کشورهای دنیا تعامل نداشته باشد. چنین اقتصادی نه ممکن است و نه مطلوب. نکته‌ی کلیدی در اقتصاد مقاومتی عبارت از «مهندسی تعاملات تجارتی» است. در صورت مهندسی درست تعاملات اقتصادی، می‌توان از دیپلماسی اقتصادی و فناوری در جهت پیشبرد اهداف انقلاب استفاده کرد. مثلاً در صورتی که کشور در عرصه‌هایی تصمیم به عدم تولید کالا در داخل و تأمین آن از خارج بگیرد، ضرورتی ندارد که این واردات از کشورهایی انجام شود که با ما دشمنی بیشتری دارند. چنان‌که در سال ۱۳۸۸ بیش از ۷۵ درصد از واردات کشور ما از ۱۱ مبدأ انجام گرفته است که هفت مبدأ آن یا اروپایی بوده است یا وابسته به غرب.

۶. آسیب‌های درونی سیستم‌های اقتصادی

تجربه نشان داده است که در صورت وحدت و همراهی مردم و مسئولان، تهدیدهای بیرونی معمولاً در عزم کشور خللی وارد نمی‌کند. از این رو است که باید سیستم‌های اقتصادی کشور را از جهت وجودِ امکان کارشکنی، فرصت‌طلبی، سوء استفاده و ... اصلاح نمود. فقدان شفافیت در فعالیت‌های اقتصادی، امکان سوء استفاده‌ی عده‌ای را فراهم می‌آورد. همچنین امکان سوداگری در بازارهای غیر تولیدی مانند پول و ارز، طلا و ... مدتی کشور را مشغول می‌کند و هزینه‌های فعالیت‌های تولیدی را می‌افزاید. سیستم بانکی ناکارآمد نیز باعث می‌شود که منابع مالی آن‌گونه که باید، به دست تولیدکنندگان نرسد و ... .

برای اقتصاد مقاومتی چه باید کرد؟

اگر قرار باشد آسیب‌های فوق‌الذکر را برطرف کنیم، باید اقتصاد کشور از جهت ساختار تولید، منابع اولیه، نوع محصولات تولیدی، جایگاه دولت و ... ویژگی‌هایی داشته باشد. برخی از مهم‌ترین این ویژگی‌ها که در سال‌های اخیر هم مورد تأکید مقام معظم رهبری قرار گرفته‌اند، به شرح زیر است:

۱. دانش‌بنیان: در عصر جدید، اصلی‌ترین عامل تعیین‌کننده در خلق ارزش اقتصادی، دانش است. دانش سرمایه‌ای پایان‌ناپذیر و متکی به انسان، یعنی اصلی‌ترین و پایدارترین دارایی هر کشور است. علاوه بر این، دانش دارایی‌ای است که با مصرف بیشتر، رویش بیشتری را در پی دارد. لذا اگر اقتصاد کشوری بر پایه‌ی دانش شکل گیرد (اقتصاد دانش‌بنیان) اولاً امکان رویش مستمر را دارد، ثانیاً پایدار و مستقل خواهد بود.

۲. مردمی: مردم اصلی‌ترین سرمایه‌ی نظام اسلامی بوده و هستند. نظام در طول سال‌های گذشته در عرصه‌های سیاسی توانسته است با استفاده از این ظرفیت، بسیاری از مسائل و مشکلات را حل کند. اما در عرصه‌ی اقتصاد هنوز آن‌گونه که باید، از ظرفیت مردم برای تولید و رشد کشور استفاده نشده است. بنا بر اندیشه‌ی رهبر معظم انقلاب یکی از مهم‌ترین علل وجود مشکلات اقتصادی کشور، عدم شناخت ظرفیت مردمی و عدم استفاده از آن است. در صورتی که بتوان اقتصاد کشور را بر پایه‌ی مشارکت حداکثری مردم شکل داد، از حیث مقابله با تهدیدها و اثرپذیری از آنها مقاوم خواهد شد.

۳. اقتصادی درون‌زا و متمرکز بر زنجیره‌های تولید: کشور ما از حیث منابع اولیه‌ی تولیدی، غنی و سرشار از معادن و سرمایه‌های طبیعی است. از حیث بازار مصرف هم وجود جمعیت بیش از هفتاد میلیونی یک بازار بزرگ برای شکل‌گیری تولیدِ بصرفه و اقتصادی است. لذا رونق‌دادن اقتصادی که چه از نظر منابع اولیه و چه از نظر بازار مصرف به خارج وابسته نباشد، امری شدنی و مطلوب است. علاوه بر این، ظرفیت‌های مذکور (منابع غنی و جمعیت) این فرصت را به همراه دارد که زنجیره‌ی تولید تا آخرین حلقه‌های آن در کشور شکل بگیرید و حداکثر ارزش افزوده را نصیب تولیدکننده و کارگر ایرانی کند. ترکیب این دو نکته باعث می‌شود که بر نوعی از موضوعات تولیدی تمرکز کنیم که به «صنایع پیشران» معروف شده‌اند. با رونق این صنایع است که ده‌ها صنعت دیگر نیز رونق می‌یابد؛ صنایعی مانند ساخت‌و‌ساز مسکن، نفت و گاز و خودرو مثال‌هایی از این گونه صنایع است.

۴. صادرات‌گرا: اقتصاد مقاومتی باید صادرات‌گرا باشد. صادرات، ظرفیت کسب درآمد خارجی و افزایش سرمایه‌های ملی را به همراه دارد. ضمن این‌که اقتصاد صادرات‌گرا اقتصادی است که امکان رقابت در دنیا را برای خود فراهم می‌کند و خود را در سطح اقتصادهای برتر و قدرتمند نشان می‌دهد. صادارت کالا کشور را از فروش خام سرمایه‌ها و دارایی‌های خود مانند نفت نیز بی‌نیاز می‌کند.

۵. ساختارسازی منطقه‌ای در مقابل نظام‌های جهانی: از اساسی‌ترین کارهای لازم در اقتصاد مقاومتی ایجاد ساختارها و سازوکارهایی است که کشور را متأثر از زورگویی به‌واسطه‌ی سیستم‌های جهانی نکند. مثلاً پیمان‌های دوجانبه با کشورهای همراه و همسو می‌تواند جایگزین پیوستن به پیمان‌های جهانی شود. استفاده از پول‌های کشورهای دو طرف برای تعاملات تجاری جای خود را به محوریت دلار در اقتصاد دنیا بدهد. شکل‌دهی مؤسسات مالی معتبر، بیمه‌های بزرگ، شرکت‌های معظم حمل و نقل و ... ظرفیت‌هایی موازی با ساختارهای در اختیار غرب را در اختیار ما نیز قرار می‌دهد.لذا با اتخاذ تدابیر دقیق مسئولان، کشور ما می‌تواند از فرصت تحریم برای ایجاد یک اقتصاد متفاوت و متناسب با اقتضائات جمهوری اسلامی بهره بگیرد و در این عرصه کاملاً از آسیب‌پذیری در مقابل دشمن مصون بماند.

نامگذاری سال های نوآوری و شکوفایی،‌اصلاح الگوی مصرف،‌همت مضاعف و کار مضاعف، ‌جهاد اقتصادی، حمایت از تولید ملی، کار و سرمایه ایرانی، ‌و خلق حماسه اقتصادی و حماسه سیاسی هر کدام بخشی از مسیر تحقق اقتصاد مقاومتی را تشکیل می دهد اما قوای سه گانه نتوانسته است این مسیر را به طور کامل و با شتاب خوب ، هموار کند.نگاه متعالی در کشور به سمت اقتصاد مقاومتی است و باید مزیت های نسبی ما مورد توجه باشد هر چند هنوز به راهبرد ملی تبدیل نشده است.به توسعه کشاورزی صنعتی، مدرن سازی و تجاری سازی تولید این بخش نیاز داریم و در ادامه باید اقتصاد صنعتی و توسعه اقتصاد کامل نفتی در اولویت باشداما باید ابتدا از بخش های غیر وابسته و مستقل اغاز کنیم.اولویت های بعدی آن توسعه اقتصاد دانش بنیان است که منابع ارزش آفرین ان کاهش نخواهد یافت.

اقتصاد مقاومتی به ‌معنای تکیه بر توان داخلی است، ادامه داد: این به‌معنای قطع ارتباط با کشورهای خارجی نیست. باید تلاش کنیم تا حداکثر احتیاجات کشور در داخل تامین شود و برای موفقیت در این زمینه افزایش کیفیت تولیدات داخلی بسیار مهم است.صرفه‌جویی یکی از موضوعات اساسی اقتصاد مقاومتی است و به‌معنای کم مصرف کردن نیست، بلکه پرهیز از اسراف است.مصرف باید معقول و عادلانه صورت بگیرد، فرهنگ زیربنای تمام امورات است و اگر فرهنگ مناسب در هر زمینه‌ای وجود نداشته باشد، آن مقوله نتیجه مطلوبی به‌دنبال نخواهد داشت.

اگر بخواهیم در اقتصاد پیش‌رو و موفق عمل کنیم، باید به فرهنگ متوازن نیز توجه داشته باشیم و تمام مسئولان و مردم برای تحقق شعار سال تلاش کنند. نامگذاری سال ۹۳ به‌‌نام اقتصاد و فرهنگ با عزم ملی و مدیریت جهادی از سوی رهبر فرزانه انقلاب  نقشه راه و عامل پیشرفت و موفقیت کشور می باشدنظام فرهنگی و نظام اقتصادی با یکدیگر ارتباط مستقیم دارند و توجه لازم به این دو مقوله موجب دست یافتن به نتایج خوب می‌شود.

اقتصاد مقاومتی مجموعه‌ای از فعالیت‏هایی است که ما را نسبت به تحریم‏ها و واکنش‌های دشمنان بیمه می‏کند. ایران تنها کشوری در دنیا است که توانسته فراتر از مرزهای خود حرکت کند و با ایجاد یک نظام ایدئولوژی به افتخارات بالایی دست یابد.اقتصادی مقاومتی موجب برتری ایران در همه زمینه‌ها خواهد شد تحقق اقتصاد مقاومتی به ما شخصیت اول بودن می‏دهد.اگر اقتصاد مقاومتی در سیاست‏گذاری و برنامه‏ ریزی‏های کلان و خرد کشور اجرا شود قطعا شاهد بازخورد بسیار مناسبی در جهت پیشرفت کشور خواهیم بود.در این عرصه [اقتصاد] هم عزممان را جزم کرده و دست به دست هم دهیم می توانیم اقتصاد را شکوفا کنیم. چشممان به دست دشمن نباشد که کی تحریم را برمیدارند. به درک. نگاه کنیم ببینیم خودمان چه کار می توانیم بکنیم.(بیانات رهبر انقلاب در حرم رضوی 93/1/1)

پانوشت:

1.دیدار جمعی از پژوهش گران و مسئولان شرکت های دانش بنیان با امام خامنه ای، 8/5/1391.

2.همان

3.همان

4.همان

5.همان

6.همان


موافقین ۰ مخالفین ۰ ۹۴/۰۶/۳۱
ابراهیم محمودزاده

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی